0
Adamsaat bazında yapılan bir kazanılmış değer analizinde makine saatli imalatlar nasıl dikkate alınır?

Açık 2 Cevaplar 408 Gösterim
Merhabalar,

Sektörde yaygın olan planlama anlayışına göre, gördüğüm kadarıyla kazanılmış değer analizi için imalatlara kaynak olarak sadece adamsaatler atanıyor. Bu da normal çünkü bize sahadan haftalık olarak hangi imalat için ne kadar malzeme sarf edildiğiyle ilgili bir veri gelmiyor, zaten bu bizi de ilgilendirmiyor. Çünkü işleri taşerona birim fiyat üzerinden yaptırıyoruz, dolayısıyla bir metrekare alçı sıva imalatı için kaç torba toz alçı kullanıldığı, ya da bir metrekare duvar imalatı için kaç kg çimento kullanıldığı bizi alakadar etmiyor. Burada bizi ilgilendiren sadece taşeronun işçilerinin yeterli verimlilik düzeyinde çalışıp çalışmadığı... Sarf edilen malzemenin gerekenden çok olması ise (ödemeler birim fiyat üzerinden olduğu için) sadece taşeronun kendisini ilgilendiriyor. Buraya kadar tamam...

Peki, örneğin tünel kalıp yöntemiyle yaptığımız bir projenin iş programını hazırlarken kaba imalat için kullanmış olduğumuz kule vinç çalışmasını nasıl dikkate almamız gerekiyor? Tünel kalıp imalatına kaynak olarak X makine saat kule vinç çalışması atamış olsak, bu sefer genel proje ilerlemesini ve CPI, SPI değerlerini hesaplarken makine saati ve adamsaati (yani elmayla armutu) toplamış oluruz. Peki bu sorun nasıl çözülüyor? Makine saatli imalatlar için kaynak olarak ne atanıyor? Makine saatler belli bir katsayıyla çarpılıp adamsaatlere mi dönüştürülüyor?

Yok eğer imalatlara kaynak olarak (metrajlarla birim fiyatların çarpılmasıyla elde edilen) maliyetler atanıyor ise, sadece hakedişten hakedişe "gerçekleşen veri" girilebileceği için haftalık olarak bir "gerçekleşen veri" girişi sözkonusu olmayacak. Aylık bir veri girişi söz konusu olacak. Haftalık bazda bir ilerleme raporu ve verimlilik analizi yapılamaz. Dolayısıyla bu yöntem de olmaz. Peki nasıl yapılıyor, biri bana izah edebilir mi?

Teşekkürler...

2 Cevap

0
Merhaba,

Verimlilik konusunda yapılan çalışmalar şirketten şirkete değişse de, genel anlamda dediğiniz gibi ilgili aktivitelere tahmini olarak  adam saat atayarak takip edilebiliniyor. Eğer gerçekleşen adam saatler düzgün kayıtlar halinde sahadan gelebiliyorsa sağlıklı da bir rapor oluşturulabiliniyor.   İlk sorunuza gelecek olursak, aktivitelerin major kaynağı üzerinden ilerleyecek olursak daha sağlıklı bilgi etmiş oluruz. Eğer bir işi tamamlayacak ana unsur işçi ise işçi kaynağının dışındakileri gözardı etmek mümkündür. Ancak kazı misalinde aktiviteler için bu durumu sadece non-labor atayarak takip etmekte yarar var. Çünkü günün sonunda sorulacak soru şu, bu işi bitirmek için neyi takviye etmem lazım?. Yani yoğun olarak işçi çalışan bir aktivitede kule vinç arada bir ilgili aktivite için çalışıyorsa bu gözardı edilebilir. Zira kule vincin gün içinde çalıştığı aktivitelerin kaydını tutmak takdir edersiniz ki oldukça zordur. Yani işin özü adam saat de, makine saat de ayrı ayrı raporlanmalı.

Maliyet takibi konusunda miktar x birim maliyet takibi yapılan iş programlarında elbette veri girişi miktarları üzerinden olacaktır. Ancak bu konuda verimlilik için takip de yapmak isterseniz, birim fiyatı "0" olan işçilikleri atayabilirsiniz. Böylece biten iş miktarı ile harcanan adam saatleri karşılaştırıp para'dan bağımsız bir verimlilik raporu oluşturabilirsiniz. Ancak bunu haftalık olarak takip etmek tek kişi için zor olacaktır. Eğer bir ekip söz konusu ise bu şekilde çözülebilir.

Saygılarımla

Mesud
23 Şubat mesudbaydar (8,130 puan) cevapladı
2Yorumlar
23 Şubat celikev (340 puan) yorumladı
Öncelikle cevabınız için teşekkür ederim Mesud Bey. Benim aslında öğrenmek istediğim şuydu: Eğer tünel kalıp imalatına kaynak olarak adamsaat atarsam, bu imalatın tüm projedeki ağırlıksal katkısını olması gerekenden çok düşük almış olmaz mıyım? Mesela tünel kalıp kaba inşaat maliyet ve büyüklük anlamında gerçekte işin tamamının %30'una tekabül ediyorsa, ben bu makine yoğun işe az adamsaat atamış olacağım. Dolayısıyla ilerleme raporlarında tünel kalıp tamamen bittiğinde işin %30'u bitmiş gözükmesi gerekirken sanki %3-5'i bitmiş gibi gösterecek ve bizi yanıltmış olacak. İlerleme raporları gerçeklikten uzak olacak. Hem doğru bir ilerleme yüzdesi elde edebilmek, hem de doğru bir verimlilik değerlendirmesi yapabilmek için nasıl bir yöntem izlemek gerekir? Sormak istediğim aslında tam olarak buydu...
23 Şubat mesudbaydar (8,130 puan) yorumladı
Anladım. Fiziksel durumu da yansıtsın istiyorsunuz. Dediğim gibi öyle bir işte majör kaynak ekipman oluyor.  Ekipman saati üzerinden giderseniz daha isabet olur.
1

Selamlar, gercekten guzel bir soru olmus.

Oncelikle bir konuda size katilmiyorum, "işleri taşerona birim fiyat üzerinden yaptırıyoruz, dolayısıyla bir metrekare alçı sıva imalatı için kaç torba toz alçı kullanıldığı, ya da bir metrekare duvar imalatı için kaç kg çimento kullanıldığı bizi alakadar etmiyor" demissiniz. Ayni mantikla taseronun iscisinin ne kadar verimli oldugu da onemsiz hale gelir. Ve siz proje yoneticiliginden, komisyonculuga gecmis olursunuz. Proje yonetimi dendiginde butcenin tum etmenlerinin (malzeme, iscilik, ekipman ve taseron) efektif sekilde takibinin yapilmasi gerektigini dusunuyorum. Oncelikle bu konuda verimlilige verdiginiz onemi, taseronun da olsa malzeme kismina da vermeniz gerekmekte. Kendi karsilastigim cogu ornekte, taseron kendi sonunu goremedigi icin, mutlaka yonetim tarafindan mudahaleler gerekiyor. Kisacasi taseronu kaderine terk etmemek gerekiyor =)

Adamsaat kavrami bizim icin bir anlamda dagitim katsayisi. Ben sahsen tumden gelerek (burada tecrube onemli bir faktor haline geliyor) ekipman kullanimini da orneginizdeki gibi tunel kalip analizinin icine yedirmenin uygun oldugunu dusunuyorum. Zaten calismalarimiz cogu zaman bu minvalde oluyor. Tum adamsaat verilerini analizlere dagittiktan sonra betonarme bu projenin yuzde kaci ya da kalip isi toplam isin yuzde kaci gibi sorulari ekip olarak yanitlayip yorumlamak gerekiyor.

Son olarak maliyet ilerlemesinin sadece aylik oldugunu dusunmemek gerekiyor bence. Sahada yapilan her is aslinda tahakkuk etmis oluyor, biz hakediste genelde aylik olarak bu tahakkuku kagida dokuyoruz. Sahadan veriyi okuyabiliyorsak bunu gunluk de haftalik da yapabiliriz diye dusunuyorum.

Is programlarinda kaynak atamasi olarak ise, projede calisacak toplam adam sayisina bagli olarak, ya direkt adam eklenmeli ya da adamsaat eklenmeli diye dusunuyorum. Yani bir aktivite icin gunluk calisacak adam sayisi 5-10 ise, adamsaat yerine adam atanmali, takibi de bu sekilde yapilmali; calisacak adam sayisi arttikca zaten kusuratlarin bir anlami kalmiyor, o yuzden adamsaat atanmasi daha uygun diye yorumluyorum.

Uzerine dusunulmesi ve konusulmasi gereken bir soru olmus gercekten, umarim anlayabilmis ve dusuncelerimi aktarabilmisimdir. Bu yaklasimlarda kesin olarak bir dogru oldugunu dusunmuyorum, yaklasimlar ve yorumlar arttikca ufkumuzun genisledigini dusunuyorum. 

Selamlar

Ozgur

28 Şubat Özgür İ (410 puan) cevapladı
6Yorumlar
28 Şubat mesudbaydar (8,130 puan) yorumladı
Ben de bu konuda bir tecrübe yaşamıştım paylaşmadan edemeyeceğim. Bundan 6-7 yıl önce bir italyan firmasına taşeronluk ediyorduk. Ayinesi iştir kişinin lafa bakılmaz misalinden yola çıkarak hazırladıkları bir performans ölçme tablosunu bize uygulatmışlarda. Tablo o kadar hoşuma gitmişti ki pek çok arkadaşa zül gelen konu, benim için yeni yeni fikirler vermişti. Hatta manual giriş yapılan tablolarını formullerle dontarak yeni yeni şablonlar hazırlamıştım. Bunları tatbik etmek için bir proje kolluyordum.

Tam o sıra Türkiye'nin büyük enerji firmalarında bir projede çalışmak nasip oldu. İçimden tam zamanı diyordum. Öncelikle taşeronluktan müteahhitliğe terfi etmiştim. Artık istediğim bilgileri alabileceğimi düşünüyordum. Tablolarımı hazırladım. Sadece taşeronlardan ilgili işler için tahmini adam saatleri toplamam gerekiyordu. Sahada da bu işleri takip edip harcanan adam saatlere göre performans raporu hazırlamayı planlıyordum, taa ki proje müdürümüzün "Adam saat'e ne gerek var. Taşerona vermişiz götürü bedel. Bana ne kaç adam saatle yaptığından!" lafını duyuncaya kadar. Sonuç performansını adam gibi ölçemediğimiz taşeronlarla bir projeyi yine 6-7 ay gecikmeli bitirmek oldu.

Yalnız  bir işi taşere ederken "komisyoncu olmak" tabirini çok tuttum Özgür bey. Müsadenizle ilerideki yazacağım yazılarda kullanmak isterim.

Not: O çalıştığım proje müdürünün vizyonu çok değişti. Duydumki bu tarz şeylere önem vermeye başlamış. Zararın neresinden dönerse kar tabi. Olan bizim projeye oldu. :))

Herkese iyi çalışmalar..
28 Şubat Özgür İ (410 puan) yorumladı
Mesut Bey
Umarim bu aci tecrubenizi biz de yasamayiz =)

Tabii ki musaade sizin. Proje yonetiminde bunun ayriminin yapilmasinin cok onemli oldugunu dusunuyorum.
28 Şubat celikev (340 puan) yorumladı
28 Şubat celikev düzenledi
Özgür bey,
Vakit ayırıp cevap yazma zahmetine girdiğiniz için size de ayrıca teşekkür ederim. Sizin söylediklerinizden ben "taşeronun malzeme sarfiyatını da takip etmek gerekir" diye anlıyorum. Peki bunu tatbik edenler var mı? Ben şimdiye kadar çalıştığım hiçbir firmada, taşeronunun sarf ettiği malzemenin adeta bir puantaj gibi günlük kaydının tutulduğunu görmedim. Kimsenin de uğraşacağını zannetmiyorum. Ben asıl sizin yönteminizi merak ettim. Siz nasıl yapıyorsunuz peki bu işi? Aktivitelerinize kaynak olarak neleri atıyorsunuz? Mesela betonarme imalatına kaynak olarak adamsaatin yanı sıra “kalıp, beton” malzemelerini de atıyor musunuz? Mesela alçı sıva imalatına malzeme olarak “torba alçı” ataması da yapıyor musunuz? Makine yoğun bir imalat olunca napıyorsunuz mesela? Sadece makine saat mi atıyorsunuz, yoksa o imalatta işçilik de varsa adamsaat de atıyor musunuz? Bunları şu yüzden soruyorum: Eski çalıştığım bir projede planlama departmanı oluşturduğu iş programında imalatlara sadece adamsaatler atamış, haftalık ilerleme raporlarında da kazanılan adamsaatleri, planlanan toplam adamsaate bölerek bir ilerleme yüzdesi hesaplattırmış. Adamsaat bazında baktığınız zaman, betonarme imalatlar tüm işin yaklaşık %18'ine tekabül ediyor gözüküyor. Fakat iş sonunda yapılan hakedişleri incelediğim zaman bunun böyle olmadığını, betonarme hakedişler toplamının tüm proje maliyetinin sadece %5'ine tekabül ettiğini gördüm. Demek ki, imalatlara kaynak olarak sadece adamsaat atayıp, ilerleme raporu için de sadece “kazanılan adamsaatler” üzerinden bir değerlendirme yapmak çok da sağlıklı değil… Ben buradan bunu anlıyorum. Haksız mıyım? Siz ne önerirsiniz veya siz nasıl yapıyorsunuz? Hem gerçekçi bir ilerleme raporu çekebilmek, hem de gerçekçi bir verimlilik analizi yapabilmek için ne yapmak lazım, nasıl yapmak lazım?
Saygılarımla…
28 Şubat Özgür İ (410 puan) yorumladı
Selamlar,

Evet dogrudur, bence taseronun malzeme sarfiyatini da mutlaka takip etmek gerekir. Ancak burada oncelikle neyi yonetip neyi yonetmeyecegimizi iyi yonetmemiz gerekiyor =)

Bu belirli bir seviyeye kadar tatbik ediliyor sektorde. Malzeme takibi sadece puantajin malzemeyi saymasi ya da imalatta kac kilogram cimento uygulanmasinin takibi gibi gormeyin, hatta bence bu sekilde hic gormeyin. Puantor de bir iscinin var olup olmadigina bakiyor, o gun verimliligi yuzde kac bunu olcebilen bir puantor yok ve olmayacak da.

Bir ornek dusunelim, santiyede bir ambar var ve sahaya gelen alcipanlarin ve kutu profilin giris kaydi tutuluyor. Birim fiyatli olarak verdigimiz iste 1m2 alcipan icin 2.67 mt kutu profil kabulu yapilmis olsun. Sonucta biz bu isin parasini alirken de verirken de m2 bitmis alcipan uzerinden hakedis yapiyoruz.

Ambar Girisi - Ambar Cikisi - Saha Stogu bize yapilan imalat miktarini verir. Birinci kontrol olarak hakedis donemi icin zayiati buradan bulabiliriz. (burada malzeme taseronun sorumlulugunda ise, bizi dogrudan ilgilendirmiyor gibi dusunebilirsiniz ama; bu kontrolleri yapmak proje yonetiminin bir parcasi). Ikinci kontrol olarak da kullanilan (sarf edilen denince aklima proje malzemesi degil de sarf malzemeler geliyor o yuzden kullanilan demeyi tercih ediyorum) malzemenin, birim fiyatimiz ile iliskisini kontrol edebiliriz.

Eger 1m2 alcipana karsi 10 mt kutu profil gidiyorsa bu taseron muhtemelen batacaktir. Bu surec sonrasinda yeni bir taseron bulunmasi, eski taseronun kesin hesabinin yapilmasi ve varsa eger isveren ile yasanacak kontratsal sikintilar (genel olarak hicbir firma isvereninin kendisine dayattigi sozlesme maddelerini alt taseronlarina dayatamaz) baslayacaktir. Mesut Bey'in orneginde is gecikmisti bu ornekte de muhtemelen bir gecikme olacak.

Aktivitelere kaynak olarak ne atanacagi, tamamen neyi zamana bagli takip etmek istedigimize bagli. Ben  su ana kadar proje malzemesini kaynak olarak hic kullanmadim. Sevkiyat programinin cikmasi icin cok onemli olsa da, buna ihtiyac duyacak ya da buna zaman aktaracak bir bollugumuz olmadi diyelim.

Makina / ekipman yogun isi aciklamaya calismistim eksik kalmis. Ekipman genelde ayri takibi yapilan bir kalem. Ama ben ekipmansaatleri bir katsayi ile carpip adamsaat gibi eklemekten yanayim. Cunku ben fiziksel ilerlememi adamsaat ile yapmak istiyorum.

Peki bu katsayi kac?

Bu katsayinin hesabi icin gorusum, tumden gelmek. Yani dediginiz gibi tunel kalip isi bir projenin %1'i olamaz. Demek ki benim buradaki ekipmansaati oyle bir katsayi ile carpmam lazim ki, ongordugum (dedigim gibi burada tecrube ve ekip calismasi devreye giriyor, ve bu tamamen bir kabul) yuzdeyi bulabileyim.

Fiziksel ilerleme ile maddi ilerlemeyi karistiriyorsunuz. Adamsaat bazinda yuzdesi %18 olan bir isin mali yuzdesi de 18 olacaktir diye bir sey asla yok. Yine su klasik elma ile elma olayina donuyor is =) Biri farkli elma oburu farkli elma.

Sizin icin bir proje dusunelim, isin adi mucevher kulubesi yapimi olsun. Isi de mucevherin yerlestirilmesi dahil anahtar teslim verelim. Butun kulubenin insaatina nazaran o mucevheri yerine koymak fiziksel olarak belki binde belki onbinde bir seviyesindeyken; mali deger olarak bin ya da onbin kulube degerinde olabilir.

Tahakkuk ilerleme ile fiziksel ilerleme farkli seylerdir, uzerine nakit ilerleme bunlardan da farklidir. (Nakit ilerleme ile tahakkuk ilerleme birbirine yakin olsun istenir tabii orasi ayri)

Yapilan imalati okuyabiliyor, isci saatlerini tutabiliyorsak ilerlemelerimizi hesaplayabiliriz. Yapan firmalar bu sekilde yapiyor. Ve yillardir oturmus bir adamsaat havuzuna sahip olduklari icin bu raporlar gercekci oluyor. Onemli olan gerekli araliklarla bu analizlerin de kontrolu, yukaridaki ornekteki gibi, 1m2'ye eger 10 mt kutu profil dusuyorsa bunun sebebini arastirip cozum bulmak gerekli.

Uzun bir yazi oldu benim icin umarim aciklayici olabilmisimdir.

Saygilar
Ozgur
1 Mart mesudbaydar (8,130 puan) yorumladı
Aslında burada taşeron seçme ile alakalı bir başka konu başlığı da açmak lazım. İş  müteahhitin ve hatta işverenin kurumsallığından başlayıp taşeronun kurumsallığına kadar gidebiliyor. Tabiki pek çoğumuz kamikaze denilen taşeronlarla çalışmışızdır. İş alma uğruna saçma sapan fiyatlar verip daha sarfiyatlarını bile hesaplayamayan, bünyesinde bir tane mühendis bile bulundurmayan taşeronlarla projeler yapılmaya çalışılmakta. Bu noktada ben de taşerona kabahat bulmuyorum. Çünkü onu seçerken adam gibi teknik değerlendirme yapamayan müteahhit iş patlayıncaya kadar keyfini sürüyor.

Gelelim iş programı içinde taşeron takibine. Zira sorun olan kısım buydu. Benim kişisel tercihim iş kalemlerinden önemli olarak gördüklerime yani KPI dediğimiz işlere jenerik olarak malzeme kaynağı yükleyerek, işçilik atamak. Yani her aktivitede yapılan iş miktarını gösteren malzeme kaynağı ve o iş için öngörülen işçilik miktarı olmalıdır. Bunların arasındaki oran baseline olarak kaydedilirse, ilgili iş için beklenen performans oranını bulmuş oluruz. Daha sonra gerçekleşen değerlerle birlikte benzer oranlamayı yapıp baseline oranıyla karşılaştırdığımızda dirtekt performansı ölçmüş oluruz.

Bu konuyla ilgili bir videoyu hafta sonu kaydedip youtube kanalımda yayınlıyacağım.

Saygılarımla
1 Mart celikev (340 puan) yorumladı
Özgür Bey,
Son cevabınız daha tatmin edici ve daha açıklayıcı bir cevap olmuş. Çok teşekkür ederim.

Mesut Bey,
Videonuzu dört gözle bekliyorum.

Saygılarımla...
...